"Ôi trời, sao giờ chị vẫn copy paste thủ công thế này? Thời đại AI rồi, AI First đi chị!"
Trong lúc đang ngồi loay hoay copy mấy cái cài đặt trên hệ thống cũ để đưa vào tài liệu, bạn PM quay sang nhìn rồi chạy qua chỗ mình hỗ trợ. Đó là thời điểm tháng 5 năm ngoái (2025), một khoảnh khắc đáng nhớ bởi mình như được khai sáng để tự thốt lên: À, hoá ra ứng dụng AI là như thế này.
Bạn thân mến, bài viết này là một câu chuyện của một người dùng AI vẫn đang ở mức Beginner, nếu bạn đã ứng dụng AI một cách thần thục, hay chuyên sâu, thì có thể bỏ qua.
Còn với những người vẫn đang loay hoay về việc nên bắt đầu từ đâu để ứng dụng AI vào công việc BA thì mình hy vọng bài viết này sẽ có ích với bạn.
Chuyện là từ năm ngoái, khi người người nhà nhà bắt đầu dùng AI, ai cũng lo lắng không rõ nên làm gì, phải học những gì, dùng tool gì,... Mình cũng không phải ngoại lệ.
Công ty mình có mấy khoá học AI, cả bắt buộc lẫn tự chọn, mình đều tranh thủ vào xem. Có những khoá kiểu chuyên cho dân văn phòng: Cách Prompt cho Chatgpt, cách làm Slide, dựng Video, tạo bài hát,.... bằng AI. Rồi đến những khoá tổng hợp rất nhiều thông tin về AI cho đội BA, dev, test, giới thiệu nhiều tool khác nhau từ viết tài liệu, lên design, dựng hệ thống, viết test case,....
Và sau khi học, mình vẫn đang dừng ở mức: Mở Chatgpt ra để nhờ correct lỗi ngữ pháp tiếng Anh. Nhờ hướng dẫn, tìm kiếm thông tin,..... Túm lại là các khoá trên mình học nhưng vẫn kiểu cưỡi ngựa xem hoa do không thực hành ứng dụng nhiều trong công việc.
Và cũng đợt đó, đơn vị mình có khẩu hiệu: AI First, một chuỗi bài viết về AI hàng ngày được gửi cho mọi người, hướng dẫn kha khá thông tin hữu ích như về cách prompt sao cho AI trả lời chính xác, không bịa chuyện,.., cách tạo Agent trên Chatgpt. Và rồi, đến thời điểm tháng 5 năm ngoái, khi đang ngồi viết tài liệu liên quan đến migrate dashboard từ hệ thống cũ sang hệ thống mới, mình ngồi mở từng setup một để copy vào tài liệu. Phần đang làm có tầm 20 setup. Nghĩa là mình sẽ mở 20 cái ra, ấn xem chi tiết, rồi copy, rồi paste vào tài liệu. Một công việc thiệt là to tay. PM quay sang nhìn mình rồi thốt lên: Ôi trời, sao giờ chị vẫn copy paste thủ công thế này? Thời đại AI rồi, AI First đi chị!
Một cảm giác hơi ngại ngùng khi bị nói vậy. Rồi PM chạy sang chỗ mình, thử mở F12 (mở dev tool của website), tìm đống configure, paste ra.
Nhưng thông tin paste ra cần được định dạng lại, theo dạng bảng, kiểu danh sách có các cột. Bạn PM liền vào ngay Chatgpt, nhập Prompt, kiểu: "Đây là danh sách..... Hãy định dạng lại dạng bảng, gồm các cột ABC. Ví dụ: ...."
Và sau vài phút, kết quả được đưa ra một cách chính xác và nhanh chóng.
Khoảng khắc đó, như mình nói ở mở đầu, mình như được khai sáng vậy. Ồ, hoá ra ứng dụng AI vào công việc nghĩa là như thế này. Nghĩa là AI First như khẩu hiệu của đơn vị. Khi làm bất kỳ công việc gì, đều nhẩm: AI First, việc này có thể dùng AI như thế nào?
Là một AI Beginer, chưa cần đến mức học những cái cao siêu như xây hẳn hệ thống bằng AI (Như phần 1 của chuỗi bài này). Dĩ nhiên, nếu công việc của bạn yêu cầu xây hệ thống bằng AI, thì bạn phải bắt tay vào học ngay. Nhưng nếu chưa, thì hãy nhìn lại công việc hiện tại và đặt câu hỏi: Làm thế nào để ứng dụng AI trong công việc này?
Đơn giản như là: Nếu bạn phải thu thập thông tin từ nhiều stakeholder khác nhau để khơi gợi yêu cầu, hiểu về yêu cầu khách hàng, thông tin nhiều và có phần trùng lặp, thì AI có thể hỗ trợ bạn như thế nào? Có thể dùng tool nào để hỗ trợ lưu trữ, tổng hợp thông tin, note ra các task, đề xuất đặt thêm câu hỏi, hướng xử lý,...
Nếu bạn đang vẽ màn hình, có tool AI nào hỗ trợ được hay không? Màn hình của bạn có đơn giản, không màu mè, hay màn hình cần đẹp long lanh? Màn hình cần đúng chính xác những field mà bạn cần, hay bạn muốn AI suggest các field phù hợp?
Nếu bạn đang viết tài liệu mô tả tính năng, màn hình, có thể dùng AI để viết hộ để tiết kiệm thời gian không?
Nếu bạn đang ngồi review tài liệu, có thể hướng dẫn AI review hộ không,....
..... vân vân và vân mây .....
Túm lại là bất kỳ một công việc nào mà bạn đang làm, dù nhỏ hay lớn, hãy tự hỏi việc này có thể dùng AI không? Câu trả lời có thể là có, cũng có thể là không. Nếu có, ứng dụng AI ngay chờ chi, rồi tối ưu hoá dần dần. Còn nếu không, hãy tự mình làm, đồng thời vẫn tiếp tục tự hỏi tiếp nhé. Vì trong quá trình bạn làm, các bước công việc trở nên rõ ràng hơn, bạn nắm chắc hơn và nhìn nhận cụ thể hơn về việc có thể dùng AI hỗ trợ không.
P/s: Trong thời đại AI ngày càng phát triển như thế này, ngoài việc tìm hiểu để ứng dụng AI vào công việc, BA cần lắm phát triển tư duy phân tích, và cả nắm vững những kiến thức chuẩn trong nghề BA đã được đúc kết trong Babok, để đi đúng hướng khi ứng dụng AI. Khoá học chứng chỉ CCBA-CBAP, không chỉ để hướng dẫn bạn về các kiến thức trong Babok, mà còn là nơi kết nối các bạn BA để cùng thảo luận, chia sẻ về công việc. Hãy tham khảo thông tin khoá CCBA-CBAP Preparation để cùng nắm chắc nền tảng BA nhé.
Thân ái,
Thương
Trong lúc đang ngồi loay hoay copy mấy cái cài đặt trên hệ thống cũ để đưa vào tài liệu, bạn PM quay sang nhìn rồi chạy qua chỗ mình hỗ trợ. Đó là thời điểm tháng 5 năm ngoái (2025), một khoảnh khắc đáng nhớ bởi mình như được khai sáng để tự thốt lên: À, hoá ra ứng dụng AI là như thế này.
Bạn thân mến, bài viết này là một câu chuyện của một người dùng AI vẫn đang ở mức Beginner, nếu bạn đã ứng dụng AI một cách thần thục, hay chuyên sâu, thì có thể bỏ qua.
Còn với những người vẫn đang loay hoay về việc nên bắt đầu từ đâu để ứng dụng AI vào công việc BA thì mình hy vọng bài viết này sẽ có ích với bạn.
Chuyện là từ năm ngoái, khi người người nhà nhà bắt đầu dùng AI, ai cũng lo lắng không rõ nên làm gì, phải học những gì, dùng tool gì,... Mình cũng không phải ngoại lệ.
Công ty mình có mấy khoá học AI, cả bắt buộc lẫn tự chọn, mình đều tranh thủ vào xem. Có những khoá kiểu chuyên cho dân văn phòng: Cách Prompt cho Chatgpt, cách làm Slide, dựng Video, tạo bài hát,.... bằng AI. Rồi đến những khoá tổng hợp rất nhiều thông tin về AI cho đội BA, dev, test, giới thiệu nhiều tool khác nhau từ viết tài liệu, lên design, dựng hệ thống, viết test case,....
Và sau khi học, mình vẫn đang dừng ở mức: Mở Chatgpt ra để nhờ correct lỗi ngữ pháp tiếng Anh. Nhờ hướng dẫn, tìm kiếm thông tin,..... Túm lại là các khoá trên mình học nhưng vẫn kiểu cưỡi ngựa xem hoa do không thực hành ứng dụng nhiều trong công việc.
Và cũng đợt đó, đơn vị mình có khẩu hiệu: AI First, một chuỗi bài viết về AI hàng ngày được gửi cho mọi người, hướng dẫn kha khá thông tin hữu ích như về cách prompt sao cho AI trả lời chính xác, không bịa chuyện,.., cách tạo Agent trên Chatgpt. Và rồi, đến thời điểm tháng 5 năm ngoái, khi đang ngồi viết tài liệu liên quan đến migrate dashboard từ hệ thống cũ sang hệ thống mới, mình ngồi mở từng setup một để copy vào tài liệu. Phần đang làm có tầm 20 setup. Nghĩa là mình sẽ mở 20 cái ra, ấn xem chi tiết, rồi copy, rồi paste vào tài liệu. Một công việc thiệt là to tay. PM quay sang nhìn mình rồi thốt lên: Ôi trời, sao giờ chị vẫn copy paste thủ công thế này? Thời đại AI rồi, AI First đi chị!
Một cảm giác hơi ngại ngùng khi bị nói vậy. Rồi PM chạy sang chỗ mình, thử mở F12 (mở dev tool của website), tìm đống configure, paste ra.
Nhưng thông tin paste ra cần được định dạng lại, theo dạng bảng, kiểu danh sách có các cột. Bạn PM liền vào ngay Chatgpt, nhập Prompt, kiểu: "Đây là danh sách..... Hãy định dạng lại dạng bảng, gồm các cột ABC. Ví dụ: ...."
Và sau vài phút, kết quả được đưa ra một cách chính xác và nhanh chóng.
Khoảng khắc đó, như mình nói ở mở đầu, mình như được khai sáng vậy. Ồ, hoá ra ứng dụng AI vào công việc nghĩa là như thế này. Nghĩa là AI First như khẩu hiệu của đơn vị. Khi làm bất kỳ công việc gì, đều nhẩm: AI First, việc này có thể dùng AI như thế nào?
Là một AI Beginer, chưa cần đến mức học những cái cao siêu như xây hẳn hệ thống bằng AI (Như phần 1 của chuỗi bài này). Dĩ nhiên, nếu công việc của bạn yêu cầu xây hệ thống bằng AI, thì bạn phải bắt tay vào học ngay. Nhưng nếu chưa, thì hãy nhìn lại công việc hiện tại và đặt câu hỏi: Làm thế nào để ứng dụng AI trong công việc này?
Đơn giản như là: Nếu bạn phải thu thập thông tin từ nhiều stakeholder khác nhau để khơi gợi yêu cầu, hiểu về yêu cầu khách hàng, thông tin nhiều và có phần trùng lặp, thì AI có thể hỗ trợ bạn như thế nào? Có thể dùng tool nào để hỗ trợ lưu trữ, tổng hợp thông tin, note ra các task, đề xuất đặt thêm câu hỏi, hướng xử lý,...
Nếu bạn đang vẽ màn hình, có tool AI nào hỗ trợ được hay không? Màn hình của bạn có đơn giản, không màu mè, hay màn hình cần đẹp long lanh? Màn hình cần đúng chính xác những field mà bạn cần, hay bạn muốn AI suggest các field phù hợp?
Nếu bạn đang viết tài liệu mô tả tính năng, màn hình, có thể dùng AI để viết hộ để tiết kiệm thời gian không?
Nếu bạn đang ngồi review tài liệu, có thể hướng dẫn AI review hộ không,....
..... vân vân và vân mây .....
Túm lại là bất kỳ một công việc nào mà bạn đang làm, dù nhỏ hay lớn, hãy tự hỏi việc này có thể dùng AI không? Câu trả lời có thể là có, cũng có thể là không. Nếu có, ứng dụng AI ngay chờ chi, rồi tối ưu hoá dần dần. Còn nếu không, hãy tự mình làm, đồng thời vẫn tiếp tục tự hỏi tiếp nhé. Vì trong quá trình bạn làm, các bước công việc trở nên rõ ràng hơn, bạn nắm chắc hơn và nhìn nhận cụ thể hơn về việc có thể dùng AI hỗ trợ không.
P/s: Trong thời đại AI ngày càng phát triển như thế này, ngoài việc tìm hiểu để ứng dụng AI vào công việc, BA cần lắm phát triển tư duy phân tích, và cả nắm vững những kiến thức chuẩn trong nghề BA đã được đúc kết trong Babok, để đi đúng hướng khi ứng dụng AI. Khoá học chứng chỉ CCBA-CBAP, không chỉ để hướng dẫn bạn về các kiến thức trong Babok, mà còn là nơi kết nối các bạn BA để cùng thảo luận, chia sẻ về công việc. Hãy tham khảo thông tin khoá CCBA-CBAP Preparation để cùng nắm chắc nền tảng BA nhé.
Thân ái,
Thương